Diagnosis and treatment of bowel endometriosis

Endometrioza je česta dobroćudna i proliferirajuća kronična bolest za koju je karakteristično postojanje endometrijskih žlijezda i strome izvan maternice, od koje boluje čak 10% - 15% žena reprodukcijske dobi. Ektopično endometrijsko tkivo pokazuje iste cikličke promjene pod utjecajem hormona kao i eutopično tkivo u maternici kroz različite faze menstruacijskog ciklusa. Duboka infiltrirajuća endometrioza (DIE) je definirana kao endometrijska lezija koja infiltrira peritoneum, penetrira u retroperitonejski prostor ili zid zdjeličnih organa sa dubinom infiltracije minimalno 5 mm. Više od 90% intestinalnih sijela endometrioze zahvaća rektum i distalni kolon. Kirurško liječenje je kurativna metoda liječenja DIE koja zahtjeva kompletno odstranjenje svih endometrijskih implantata i obnavljanje normalnih anatomskih odnosa. Patognomonični znakovi su dishezija, krv u stolici, proljev tijekom menstruacije, jaka menstruacijska miktalgija i širenje boli u perineum. Dijagnoza se postavlja na temelju kliničkog pregleda i transvaginalnog ultrazvuka, koja se nadopunjuje magnetskom rezonancom ako se sumnja na manjkav nalaz UZV-a ili se očekuje kompleksni kirurški zahvat zbog lokacije, striktura ili blizine delikatnih živčano-žilnih struktura. Laparoskopski se intraoperacijski radi sekundarna procjena proširenosti i odlučuje kirurški pristup tom specifičnom patoanatomskom nalazu. Hormonska terapija stvara hipoestrogeno stanje koje inducira atrofiju ektopičnog endometrija i omogućuje kontrolu bolnih simptoma reduciranjem intra- i peri-lezijske upale endometrijskih nodula. Progestini niske doze ili u kombinaciji sa oralnim kontraceptivima su generalno dobro tolerirani i terapija su prvog izbora. Kirurški pristup se svrstava u tri kategorije: shaving ekscizija, disk resekcija i segmentalna resekcija. Shaving ekscizija je naziv za odstranjenje lezija sloj po sloj sve dok se ne dođe do zdravog podležećeg tkiva i indicirana je ako DIE lezija ne zahvaća intestinalnu stijenku dublje od mišićnog sloja. Diskoidnom resekcijom se operiraju singularni noduli, manji od 3 cm, koji infiltriraju stijenku dublje od mišićnog sloja i zahvaća manje od 1/3 cirkumferencije stijenke. Segmentalna resekcija ima veliko mjesto u terapiji DIE crijeva jer jednostavno postoje lezije koje nisu primjerene za konzervativnije tehnike prema gore navedenim indikacijama. Indikacije za segmentalnu resekciju su lezije > 3 cm, lezije koje zahvaćaju > 2/3 cirkumferencije ili kod prisutnosti opstrukcije crijeva.