The role of endometriosis in infertility

Η ενδομητρίωση είναι μία σοβαρή οιστρογόνο-εξαρτώμενη χρόνια φλεγμονώδης νόσος, με έναν συνεχώς αυξανόμενο επιπολασμό και σοβαρά κλινικά συμπτώματα. Μία από τις κυριότερες επιπτώσεις της νόσου είναι η υπογονιμότητα και σκοπός αυτής της βιβλιογραφικής ανασκόπησης είναι η ανάλυση της ενδομητρίωσης σε σχέση με την παρουσία της υπογονιμότητας. Ο ρόλος αυτής της νόσου στην παθογένεια της υπογονιμότητας είναι πολύ σημαντικός. Η παρουσία ενδομήτριου ιστού με αδένες και στρώμα εκτός της μήτρας, οι αλλαγές στην εμφυτευτική ικανότητα του ενδομητρίου καθώς και οι μεταβολές σε μοριακό και ενδοκρινικό επίπεδο αλλά και το οξειδωτικό στρες αποτελούν κάποια από τα συνήθη μονοπάτια που η ενδομητρίωση οδηγεί στην υπογονιμότητα και σε δυσμενείς εκβάσεις κυήσεων. Στις μέρες μας, μη επεμβατικά εργαλεία μπορούν να μας οδηγήσουν με υψηλή ακρίβεια στην ταυτοποίηση της παρουσίας της νόσου. Επιπλέον δεν θα πρέπει να θεωρούμε την παρουσία της νόσου ως συνώνυμο άμεσης χειρουργικής παρέμβασης. Η ενδομητρίωση χαρακτηρίζεται από την ετερογένεια της και περιγράφεται από τρεις βασικούς υποτύπους, την περιτοναϊκή, την ωοθηκική και την εν τω βάθει διηθητική ενδομητρίωση. Ακόμα πρέπει να έχουμε υπόψιν ότι αποτελεί μία καλοήθη νόσο. Το 10% των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας επηρεάζεται από την ενδομητρίωση κάτι που μεταφράζεται σε περίπου 190.000.000 γυναίκες παγκοσμίως. Ο πραγματικός όμως επιπολασμός της νόσου παραμένει αδιευκρίνιστος λόγω της μη ειδικότητας πολλών συμπτωμάτων και της δυσχέρειας της διάγνωσης της. Πιο συγκεκριμένα το ποσοστό εμφάνισης της κυμαίνεται από 5% έως 50% σε γυναίκες που αντιμετωπίζουν υπογονιμότητα. Η ασθένεια είναι πολυδιάστατη και πολυπαραγοντική. Κάποια από τα κύρια συμπτώματα της είναι η υπογονιμότητα, η δυσμηνόρροια, η δυσπαρευνία και το χρόνιο πυελικό άλγος. Η σταδιοποίηση που συσχετίζει την νόσο με την υπογονιμότητα, ονομάζεται Δείκτης Γονιμότητας Ενδομητριώσης και προβλέπει την πιθανότητας φυσικής σύλληψης. Η λαπαροσκόπηση ή η λαπαροτομία σε συνδυασμό με την λήψη βιοψιών προς ιστολογική επιβεβαίωση αποτελούν ακόμα και στις μέρες μας την πιο αποδεκτή μέθοδο ανίχνευσης της νόσου. Η ύπαρξη και η χρήση του Υπερηχογραφήματος και της Μαγνητικής τομογραφίας αποτελούν την πρώτη γραμμή διαγνωστικής προσέγγισης λόγω του μικρού βαθμού επεμβατικότητας και της σχετικά εύκολης πρόσβασης σε αυτά τα μέσα από μέρους των γυναικών. Παρόλο την συσχέτιση μεταξύ υπογονιμότητας και ενδομητρίωσης δεν υπάρχει κάποιο διαγνωστικό εργαλείο άμεσης συσχέτισης. Τρεις είναι οι βασικές θεραπευτικές προσεγγίσεις σε αυτή την περίπτωση, η φαρμακευτική, η χειρουργική και οι μέθοδοι της υποβοηθούμενης ανθρώπινης αναπαραγωγής. Η φαρμακευτική προσέγγιση έχει ως σκοπό την ωοθηκική διέγερση με τη χρήση κυρίως της κιτρικής κλομιφαίνης σε συνδυασμό ή όχι με τις γοναδοτροπίνες. Η χειρουργική προσέγγιση περιλαμβάνει την λαπαροτομία, την λαπαροσκόπηση ή ακόμα και τις ρομποτικές τεχνικές. Κύριος σκοπός τους είναι η εκτομή των ενδομητριωσικών βλαβών της περιτοναϊκής κοιλότητας καθώς και η αποκατάσταση της ανατομίας της πυέλου. Η λαπροσκόπηση αποτελεί την προτιμότερη λύση της λόγω της σύντομης νοσοκομειακής νοσηλείας και της γρήγορης αποθεραπείας της ασθενούς. Η τρίτη γραμμή θεραπευτικής προσέγγισης εσωκλείει της μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και περιλαμβάνει κυρίως την ενδομήτρια σπερματέγχυση καθώς και την εξωσωματική γονιμοποίηση. Πάντα πριν από οποιαδήποτε ενέργεια πρέπει να λαμβάνονται υπόψιν παράγοντες όπως: το άλγος, η ηλικία της ασθενούς, προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις, η ύπαρξη υπογονιμότητας, οι ωοθηκικές εφεδρείες, η επιθυμία άμεσης σύλληψης και ο δείκτης γονιμότητας.